Priboj

Priboj: Mapiranje zaborava I tišine

Na samoj tromeđi Srbije, BiH i Crne Gore nalazi se opština Priboj u kojoj, prema popisu stanovništva iz 2011, živi 27.133 stanovnika/ca.1 Prema istom izvoru, etnička struktura mesta je sledeća: kao Srbi/Srpkinje izjasnilo se 20.582; kao Bošnjaci/kinje 3.811; kao Muslimani/ke, 1.944; i kao Jugosloveni/ke 36 građana/ki Priboja.2 Prema podacima lokalne Filijale Nacionalne službe za zapošljavanje iz 2019, Priboj ima jednu od najvećih stopa nezaposlenosti u toj regiji (4.511 osoba) od čega više od polovine nezaposlenih (52%) čine žene.3

Istorija koja se pamti i istorija koja se zaboravlja

Mapa tišine 

Istorija koja se pamti i istorija koja se zaboravlja

Istorija Priboja vezana je za istoriju Sandžaka/Raške, multinacionalne i multikofesionalne sredine u kojoj su se mirniji periodi zajedničkog života smenjivali s periodima etničkih tenzija i sukoba, koji su neretko imali teške posledice po lokalno stanovništvo.6 Priboj se prvi put spominje u 15. veku, u osmanskim izvorima, prvenstveno kao usputna stanica trgovačkim karavanima. U sastavu prvo Osmanskog, a zatim Austrougarskog carstva ostao je do 1912, a u sastav Srbije ulazi po završetku Prvog svetskog rata, 1918.

Mapa tišine 

Priboj je grad u kome se prošlost pažljivo filtrira. Nema grandioznih spomenika, sećanja su fokusirana na „srećne dane“ industrijskog razvoja.28 Drugi svetski rat je tema koja se ne otvara, uz opasku da ovaj grad, za razliku od obližnjeg Prijepolja, „nema jaku partizansku tradiciju“.29 Zločin četničkih odreda u okolini Priboja – najveći masakr nad civilnim stanovništvom u Srbiji tokom Drugog svetskog rata – se ne spominje, niti je zvanično obeležen spomenikom.

Literatura

  • Dizdarević, Faruk. 1994. Talija u Priboju. Pozorišni amaterizam, 1900-1993. Jagat, Priboj. 
  • Jelavich, Barbara. 1983. History of the Balkans, 1923-1995. Cambridge University Press. 
  • Karačić Darko, Govedarica Nataša and Banjeglav Tamara. 2012. RE:VIZIJA PROŠLOSTI Službene politike sjećanja u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Srbiji od 1990. godine. Fridrich Ebert Stiftung and ACIPS, Sarajevo. 
  • Hall, C. Richard. 2000. The Balkan Wars 1912-1913. Prelude to the First World War. Routledge.  
  • Harvey, David. 2005. A Brief History of Neoliberalism. Oxford University Press.  
  • Musić, Goran. 2019. Provincial, Proletarian, and Multinational: The Antibureaucratic Revolution in Late 1980s Priboj, Serbia. Nationalities Papers (2019), 47: 4, 581–596. 
  • Radanović, Milan. 2016. Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945). Rosa Luxemburg Stiftung, Beograd. 
  • Rosić, Bosa. 2021. Junaštvom u slavu. pomenici ratnicima velikog rata i Priboju, Štrpcima, i na Bijeloj glavi. Zavičajni muzej Priboj.  

Dokumenti i izveštaji: 

Medijski sadržaji: